TDS Söylesi : Tarkan Ustael
Tasit Tasarimcisi

Türk otomotiv sektörü hizla gelismeye devam ederken, bu gelisime bireysel katkilar da göz ardi edilemeyecek boyutlara ulasiyor. Ülkemizdeki birçok otomotiv firmasinin tasarim beklentilerine cevap veren ayrica ”Etox-Zafer” adli spor otomobilin tasarimcisi ve üreticisi Tarkan Ustael de bu kahramanlardan yalnizca biri. Çogumuz onu Etox ile taniyoruz ancak her gün sehir içi ulasimda kullandigimiz çogu minibüsün ve otobüsün tasariminda da onun imzasi var.Son projesi ise Istikbal mobilya için yaptigi otomobil-karyola tasarimi.

Merhaba Tarkan Bey, öncelikle sizi tanimak isteriz. Tasarim serüveniniz mesleki anlamda ne zaman ve ne sekilde basladi?  1970 Artvin dogumluyum. Meslek yüksek okulu ve grafikerlik okudum. Liseyi bitirdikten sonra Kocaeli – Derince' ye yerlestik. Fakat daha ortaokul yillarinda otomotiv tasarimiyla ugrasmakta ve bir seyler karalamaya çalismaktaydim. Öyle ki o dönemlerde yapmis oldugum tasarimlarimi Mercedes ve BMW' ye yollar onlardan gelecek cevabi dört gözle beklerdim. Bana yazilan cevaplarda hep umut verici ve çalismalarima devam etmem konusunda sürekli telkinler alirdim ve bu da çok hosuma giderdi. Mektuplar halen bende durur. Bir de bugüne kadar çizmis oldugumuz tüm tasarimlarimizi kesinlikle dosyalar ve saklarim. Böyle 20.000 civarinda tasarim eskizlerimiz vardir. Daha sonra tasarim çalismalarima kardesim Oguz Ustael de katildi ve bugüne kadar beraber geldik.	Ilk olarak 1996 yilinda Kocaeli' de Odim ( Otomotiv dizayn islem merkezi ) otomotivde tasarimci olarak çalismaya basladik. Askere gidinceye kadar 2 yil orada çalistim. Orada o zamanki adi Fargo araçlarin askeri araçlara dönüsüm proje eskizlerinde çalistim ve çok güzel tasarimlar hazirladik. 1999 yilinda asker dönüsü bir yil kadar otomotivden uzak bir isle ugrasmak zorunda kaldik. Tasarima olan merakimiz agir basti ve bir tasarim ofisi açarak tekrardan piyasa edinmeye çalistik. O dönemde tanistigim ve bu günlere gelmemde büyük emegi olan Engin Okvuran' la tanistim. Her zaman yanina kosa kosa gider acaba bu defa yeni neler ögretecek diye heyecanlanirdim; ama ben de çaliskan bir ögrenciydim, sürekli yanina degisik ve yeni tasarimlarla giderdim. Bu da engin beyin çok hosuna giderdi. Bana kalem ve kâgit verirdi hatta nasil boyayacagimi gösterirdi. Bugün bile araya zaman girse de sürekli ziyaret etmeye çalisirim Engin Bey'i. Bunu özellikle belirtmek istedim en azindan bu röportajimizi okuyan genç arkadaslarimiz kendilerine bir ölçü çikarsinlar diye.
Bu zaman zarfinda ülkemizde bir firmada tasarimci olarak çalismak istedim fakat dogrudan otomotiv tasarim egitimi almadigim ve Ingilizcemiz olmadigi için çok fazla israrci olamadik. Sürekli çalismak için teklifler aldik ama is isten geçmisti zaten. Yetenekli insanlarin hele hele otomotiv tasarimi gibi bir dalda bazi öncelikleri olmasi gerekli diye düsünüyorum ben. Egitim tabi ki sart ama yeteneksiz bir egitim kesinlikle bir ise yaramaz yani sanayi ile bulusamaz. Ben isterdim ki büyük firmalar yetenekli birkaç gencimizi alip yetistirsinler. Tersi durumda eger tasarimci olmak istiyorsaniz sizler kendinizi yetistirmelisiniz. Kendimizden örnek vermeye çalisirsam; bilgisayar sart; bizler tamamiyla kendi imkânlarimizda Photoshop, Autocad, Photoimpact ve son olarak Catia V5 programlarini kullanmasini ögrendik, kara kalem ve boyama zaten ilk baslardaki favori çalisma araçlarimizdi. Derken bir sürü donanima sahip hale geldik ve tasarimdan para kazanmaya basladik. Maalesef ülkemizde yalnizca tasarim yeterli degil, kalip isini de bilmeniz gerekmekte. (Sac, polyester vb.) 2002 yili sonrasinda Bursa'da yerli üretim yapan firmalarla tanistik ve bu isteki profesyonel hayatimiz baslamis oldu.
Endüstriyel tasarim alaninda ne gibi faaliyetleriniz var?  Su an Kocaeli' den Bursa'ya tasimakta oldugum Otomotiv Dizayn Islem Merkezi adinda bir firmam bulunmakta. Burada ülkemizdeki çesitli otomotiv sanayimize hizmet veren otomotiv firmalarimiza tasarimlar hazirlamaktayiz. Son 4 yilda yapmis oldugumuz tasarim referanslarimizdan birkaç örnek vermeye çalisayim: - Türkkar otobüs fabrikasina 14 kisilik bir minibüs tasarimi, - Türkkar otobüs fabrikasina 34 kisilik 9 metre lüks otobüs tasarimi, - Güleryüz Cobra otobüs fabrikasina 9 ve 11 metrelik otobüs tasarimlari, - Pi-Makine' ye özel kara yollari araç tasarimlari, - Farba A.S' ye üniversal far, stop ve fuar stant tasarimlari, - Ertex'e Etox tasarimi, prototip ve üretim asamalarinin tümü, - Boztekin otomotiv'e özel kar araç tasarimlari. Bursa'da bir yil içerisinde tamamlayacagimiz birde tasarim stüdyomuz olacak. Bu stüdyoda tasarimdan prototip üretimine kadarki tüm asamalari yapabilecegiz.  Etox kariyerinizde dönüm noktasi olsa gerek. Etox hakkindaki detaylardan bahseder misiniz?  Evet Etox benim için çok özel bir proje… Aslinda ülkemiz için çok özel bir proje oldugunu düsünüyorum. Burada biz tabulari yiktigimizi düsünüyorum. Proje bana geldiginde çok heyecanlandim açikçasi. Sonrada sektördeki büyüklerimize sordum, çogunluk bana gülmüstü hatirliyorum da. 2.5 yilimi verdim, toplamda 50.000 km yol yaptim, testleri de dahil hepsinde bulundum. Öyle ki ABS fren testlerinde bile ben kendim kullandim ve 17 gün sürdü. Etox benim bir evladim gibi oldu. Su an Bursa' dayim ama Etox'u özleyince söylüyorum sag olsun Ercan bey hemen yolluyor ve hasret gideriyoruz, birlikte dolasiyoruz. Bazen de ben gidip aliyorum. Bu isin duygusal tarafi... Teknik tarafinda ise tüm mühendislik çalismalarinin yapiminda kullanilmis olmasi. Projeyi aldiktan sonra kil model asamasinda Italyanlar ve Ingilizlerle tanisma firsatim oldu. Ankara'ya geldiler ve bize gülmüslerdi. Bu projeyi hiçbir zaman bitiremeyecegimizi söylemislerdi. Yapiminda modern tasarim süreçlerinin hepsini kullandik ve sonradan bizlerin yaptigina dair sikintiya girmemek için her gün 00:10 da fotograf ve kamera çekimlerini yaptik. Sonuçta ITÜ' ( OTAM ) de test süreçlerine basladik ve alnimizin akiyla çiktik, tip onay belgesi yani üretim belgesini aldik. Su asamada 100.000 km'lik testleri devam etmekte ve bazi sistemler, motorlar denenmekte. Geldigimiz noktada 2000cc ve 192 hp'lik bir dizel motorda karar kilmis durumdayiz. Dünyada ki ekonomik durgunlukta göz önüne alinirsa testlerine devam edecegiz. Bu zamani testlerle geçirmeyi planladik. Neticede Etox ülkemizin ‘'G'' segmentte ilk spor otomobili olarak tarihe geçmistir. Bu arada spor otomobil üretmeye çalisan birkaç firma daha bulunmaktadir. Onlara da basarilar dilerim buradan.
Otomotiv tasarimindaki deneyimlerinizi mobilya tasarimina aktardiginiz mobilya projeniz gerçekten ilgi çekici. Projenizde ne gibi deneyimleriniz oldu?  Birkaç yildir buda moda oldu mobilya sektöründe. Bizimde üretim planimizda vardi aslinda araba yataklari imal etmek. Projeye basladiktan sonra Istikbal Mobilya ile baglanti kurduk ve Istikbal'le anlastik. Genel anlamda tasarim ve kalip asamasiyla ilgili olarak gerçek bir otomobilden hiçbir farki yok. Ayni asamalari bunda da takip etmek zorunda kaldik, yani isi basite alip kolaylastiramadik ve tüm gerçek süreci izlemek zorunda kaldik. Bu proje de ayri bir otomobil oldu aslinda. Geçen hafta fuarda ziyaretçi olarak fuara gittik, insanlarin sizin tasarladiginiz bir araba hakkinda yorum yapmalari ve onlara kulak misafiri olmak çok güzel bir duygu. Türkiye'de otomotiv tasarimi sizce ne seviyede? Çitanin daha da yükseltilebilmesi için önerileriniz nelerdir?  Maalesef ülkemizde yüzde yüz otomotiv tasarimi yapilmamakta. Bu konuda yine de Ford – Otosan bir numara. Engin Bey'in çok büyük çabalari var, sikintilari da vardir muhakkak ama yinede bir yerlerden baslamak gerekli. Dünyadaki en derin uçurum yaptim ile yapacagim arasindaymis. Sürekli hayal kurarak hiçbir yere varamayiz. Eksik de olsa bir yerlerden baslayarak kendimizi gelistirmeye çalismaliyiz. Otomotiv sektörümüze yön veren büyüklerimizin çok daha cesaretli olmalari gerekmektedir. Bu gün ülkemizde otomotiv tasarimi ile ilgili çok donanimli tasarimcilar bulunmakta. Gençlere sans vermeliler, destek olmalilar. Tasarimin sosyal ve kültürel alandaki etkileri hakkinda neler düsünüyorsunuz?  Firmasal bazda bakarsak; geçmisten bu güne gelebilmis, gelecekte de var olabilmenin hesaplari tasarim yani AR-GE'den geçmekte. Buna vakif olan firmalarimiz yoluna devam edecekler, aksini düsünenler tasarimi önemsemeyenler kaybolup gideceklerdir hiç süphesiz. Hayatin kendisi bir tasarimdir, bir tasarim harikasidir ve her sey o kadar sistematik çalismaktadir ki bu da Yaradan'in ne kadar yüce oldugunu gösterir.Canli yada cansiz, bir sivrisinek ya da bir çiçek ya da tabiatta bir nesne tam bir tasarim harikasidir ayni zamanda. Tüm bunlar düsünen ve bir sey yapma gayretinde olan insanlar için bir sey ifade eder, aksi takdirde dogar, yasar, yaslanir ve ölürüz amaçsizca. Amaç, bizden sonrakilere yasanabilir bir dünya birakmaksa her seye yeniden ve bu gözle bakmamiz lazim ki yasamamiz bir anlam kazansin. Iste tam bu noktada millet olarak zafiyetlerimiz bulunmakta. Düsünmeyi hayal etmeyi bosu bosuna geçirilmis bir zaman olarak görürüz. Oysa büyük basarilar hep bir hayalle baslar. Yeni güne etrafimizdakileri bu gözle inceleyerek baslarsak, farkli bir gelecegin bizleri bekledigine olan inancimiz tekrar gelir. Dünyaya bakis açimiz degisir. Bu dünyanin bize ait olmadigini, dünyayi gelecek nesillerden emanet aldigimizi hatirlariz.
Kariyerinize dair yakin gelecekte ne gibi planlariniz var?  Otomotiv tasarimina gönül vermis ve su an bu isten para kazanan bir kisi olarak stüdyo ile ilgili hayallerim bulunmakta. Simdiye kadarki hayallerimi gerçeklestirdigime göre, bundan sonraki hayallerimi de gerçeklestiririm diye umut etmekteyim. Önemli olan hepimizin umutlarinin gerçeklesmis olmasidir. Gençlerimize tavsiyem, çok yetenekli arkadaslarimiz var ama hepsini istihdam edecek kadar tasarimda özerk bir otomotiv sektörümüz yok. Bu nedenle ufak da olsa kendileri bir yerlerden baslayarak piyasada kalici olmayi tecrübe etmeye çalissinlar. Bu egitimde ülkemizdeki okullarda yok maalesef. Çok da otomotiv tasarimina odaklanmasinlar ya da otomotiv tasarimini olmazsa olmazlari yapmasinlar. Tasarimi insanlarin hayatini kolaylastirmak için yapacaklarsa bunun sonsuz yolu var. Otomotiv tasarimi yalnizca biridir. Bana yer ve zaman ayirdiginiz için tesekkür ederim.

OTOTREND Mayis 2009

Furkan Bilal Iyin – Tarkan Ustael
04.02.2009